بیان مساله:

روانشناسی علم تحقیق در رفتار موجودات زنده، به ویژه انسان است. شخصیت بیانگر آن دسته از ویژگی های فرد یا افرادی است که الگوهای ثابت رفتاری آن را نشان می دهد. شخصیت از دیدگاه های گوناگونی مورد توجه قرار گرفته است، یکی از آن ها، دیدگاه آیزنک است(زکی یی و همکاران، 1392). آیزنک معتقد است خیلی از ادراک های هشیار و واکنش های ما به محیط، توسط نگرش های ذهنی متضاد برون گرایی و درون گرایی تعیین می شوند. یونگ معتقد بود که انرژی روانی می تواند به بیرون، به سمت دنیای خارج، یا به درون، به سمت خود هدایت شود (شولتز و شولتز، 2005؛ ترجمه سید محمدی، 1392).

به نظر آیسنک، معمولا فرد برون گرا فردی است اجتماعی، علاقه مند به مهمانی، دارای دوستان فراوان و طالب هیجان، که بدون تفکر و اندیشه و به صورت تکانشی عمل می کند(پروین و جان، 2001؛ ترجمه جوادی و کدیور، 1386)؛ و خطرپذیری بالایی دارند، بذله گو و حاضرجواب هستند. تغییر در هر زمینه ای را دوست دارند، بی پروا، آسان گیر، خنده رو و خوش بین هستند و در عین حال پرخاشگرند و زود از کوره در می روند، کنترل های درونی ضعیفی دارند و همیشه افراد قابل اعتمادی نیستند، آن ها حراف و سرزنده هستند و قدرت رهبری خوبی نیز دارند(خوشابی، 1388). فرد درون گرا، برخلاف خصوصیات بالا، فردی است آرام، در خود فرو رفته، خوددار و تاملی که به احساسات آنی اعتماد نمی کند و زندگی با نظم و قاعده را بر زندگی بر مبنای شانس و خطر ترجیح می دهد (پروین و جان، 2001؛ ترجمه جوادی و کدیور، 1386).

آنها معمولاً از دیگران فاصله می گیرند و دوستان صمیمی محدودی دارند، اهل برنامه ریزی هستند و هیچ کاری را بدون تفکر و تأمل انجام نمی دهند، از هیجانات دوری می کنند، برنامه های روزه مره زندگی را کاملاً یکنواخت و همیشگی پیگیری می کنند، در کل افرادی جدی هستند، کنترل های درونی قوی دارند، به ندرت پرخاشگری می کنند و به آسانی از کوره در نمی روند، قابل اعتمادند و بدبین و منفعل هستند، در انجام کارها محتاط هستند و برای آن ها استانداردهای اخلاقی بسیار مهم است و آن ها معمولاً متین و صلح طلب هستند(خوشابی، 1388).

آیسنک معتقد بود که تفاوت های اصلی بین درون گرایی و برون گرایی رفتاری نیست، بلکه زیستی و ژنتیکی است و علت اصلی آن در سطح انگیختگی مغزی آنها است. سطح پایه انگیختگی مغز برون گرایان پایین تر از درون گرایان است. چون سطح انگیختگی مغز برون گرایان پایین تر است، به برانگیختگی و تحریک نیاز دارند و فعالانه آن را جستجو می کنند. در مقابل، درون گرایان از برانگیختگی و تحریک دوری می کنند زیرا سطح انگیختگی مغز آنها از پیش بالا هست. در نتیجه درون گرایان قوی تر از برون گرایان به تحریک حسی واکنش نشان می دهند. تحقیقات نشان داده اند که درون گرایان حساسیت بیشتری به محرک های سطح پایین نشان می دهند و آستانه درد پایین تری از برون گرایان دارند (شولتز و شولتز، 2005؛ ترجمه سید محمدی، 1392).

ادامه دارد...

اهمیت و ضرورت:

در ضرورت پژوهش حاضر می توان گفت که زنان رکن اصلی خانواده را تشکیل می دهند و سلامت جسم و روان آنها بر سلامت جسم و روان خانواده و تربیت فرزندان آنها اثر مستقیم دارد. سازمان بهداشت جهانی سلامت زنان را از شاخص های رشد یافتگی کشورها معرفی نموده است(قربانی و گلچین، 1387). بنابراین از آنجایی که زنان، پرورش دهندگان انسان های سالم هستند بی توجهی به سلامت زنان، می تواند سبب مشکلات عدیده ای در شیوه زندگی و سلامت نسل های بعدی شود(سعیدیان، 1382). از طرف دیگر، افسردگی از شایع ترین اختلالات روانی بزرگسالان می باشد که خلق افسرده و فقدان علاقه یا عدم احساس لذت، از علایم آن به شمار می رود. تقریبا 97 درصد بیماران مبتلا به افسردگی از کاهش انرژی شکایت دارند. آمارها نشان می دهد که از هر 5 نفر زن یک نفر و از هر 10 مرد یک نفر در طول زندگی این بیماری را تجربه کرده اند(استی وارت و همکاران، 2001). شیوع اختلالات خلقی را در جهان در جمعیت بزرگسالان 10 درصد بر آورد می کنند. در سال 1990 میزان افسردگی در جهان نزدیک به 5 میلیون نفر بوده است که خود نشان دهنده شیوع بالا و اهمیت اختلالات افسردگی است(کلاسر و همکاران، 2005). افسردگی هزینه بالایی را بر جوامع تحمیل می کند. برای نمونه هزینه های مستقیم و غیر مستقیم بیماران افسرده در سال 1990 برای آمریکا 44 میلیارد دلار و برای انگلستان 222 میلیون پوند بوده است. بر طبق گزارش سازمان بین الملی بهداشت روانی هر سال در ایالات متحده آمریکا 4/12 میلیون زن در مقایسه با 4/6 میلیون مرد به یک اختلال افسردگی مبتلا می شوند. براساس مطالعات انجام شده استرس های متفاوت زایمان و آثار هورمونی نهفته در زنان را دلیل فراوانی افسردگی در آنها ذکر کرده اند(پو افکاری ، 1383).

ادامه دارد...

پیشینه:

پژوهش های داخلی:

زکی یی، رستمی و کماسی (1392) پژوهشی با هدف رابطه روان رنجور خویی، برون گرایی، عاطفه مثبت و منفی با اختلال های روانی. مجله دانشگاه علوم پزشکی مازندران انجام دادند. پژوهش از نوع همبستگی- توصيفی بود. جامعه آماری پژوهش شامل کليه دانشجويان دانشگاه پيام نور هرسين بود که به شيوه نمونه‌گيری تصادفی ساده، 350 نفر انتخاب شدند. برای گردآوری داده‌ها از پرسشنامه‌های ويژگی‌های شخصيتی آيزنک، نشانگان اختلال‌های روانی (SCL-90) و مقياس عاطفه منفی و مثبت استفاده شد. برای تحليل داده‌ها از شاخص های آماری ضريب همبستگی پيرسون، همبستگی بنيادی و تحليل رگرسيون استفاده شد. نتايج نشان داد که بين روان‌رنجورخويی و عاطفه منفی با اختلال‌های روانی رابطه مثبت بين برون‌گرايی و عاطفه مثبت با اختلال های روانی رابطه منفی وجود دارد. هم‌چنين نتايج نشان داد که برون گرايی در مقايسه با متغيرهای مورد بررسی سهم کم‌تری در رابطه با اختلال‌های روانی دارد و در پيش‌بينی نمره کل نقش معنی‌داری ندارد.

ادامه دارد...

پژوهش های خارجی:

پترسون (2014) در بررسی های خود به مطالعه رابطه بین تیپ های شخصیت و اضطراب پرداختند. نتایج پژوهش های وی حاکی از آن بود که بین تیپ شخصیت A و اضطراب رابطه وجود دارد و در بین تیپ ها این افراد از اضطراب بالایی برخوردارند. سانیل و همکاران (2013) در پژوهشی به بررسی ارتباط بین صفات شخصیتی و افسردگی و اضطراب در معتاداران پرداختند. برای این منظور تعداد 288 نفر (219 مرد و 69 زن) را به عنوان نمونه پژوهش انتخاب کردند. و ابزار جمع آوری اطلاعات پرسشنامه افسردگی و اضطراب بک و پرسشنامه شخصیت آیزنک بوده است. نتایج نشان داد که افراد روان رنجور از افسردگی و اضطراببالاتری برخوردار بودند و افراد برون گرا از انطباقی اجتماعی بالاتری برخوردار بودند.

ادامه دارد...

تعاریف مفهومی و عملیاتی متغیرها:

افسردگی: تعریف مفهومی: «حالت روانی ناخوشی که با دلزدگی، یاس و خستگی پذیری مشخص می شود و در بیشتر مواقع با اضطراب کم و بیش شدید همراه است» (دادستان، 1392،ص 87). تعریف عملیاتی: در این پژوهش نمراتی است که آ زمودنی ها از پرسشنامه افسردگی بک-ویرایش دوم (BDI-II) کسب می کند. این پرسشنامه21 سوالی است و تمام عناصر افسردگی براساس نظریه شناختی را پوشش می دهد.

ادامه دارد...

ابزار:

پرسشنامه افسردگی بک-ویرایش دوم : (BDI-II) این پرسشنامه شکل بازنگری شده پرسشنامه افسردگی بک است که جهت سنجش شدت افسردگی تدوین شده است. این ویرایش در مقایسه با ویرایش اول بیشتر با DSM-IV همخوان است و همانند BDI و BDI-II نیز 21 سوالی است و تمام عناصر افسردگی براساس نظریه شناختی را پوشش می دهد. در این پرسشنامه شدت افسردگی را بر روی یک مقیاس از 3-0 درجه بندی می شود. نمره کل پرسشنامه دامنه ای بین 63-0 داشته و امتیاز 13-0 افسردگی جزیی، 19-14 افسردگی خفیف، 28-20 افسردگی متوسط و 63-29 افسردگی شدید را نشان می دهد. این پرسشنامه، نقطه ای را به عنوان نبود افسردگی معرفی نمی کند(بک ، استری و براون ، 1996). مطالعات انجام شده توسط بک و راش (2000) بر ویرایش دوم این پرسشنامه حاکی از ثبات درونی بین 92/0 -73/0 و ضریب آلفای کرونباخ برای گروه بیمار 86/0 و غیر بیمار 81/0 می باشد. همچنین دابسون و محمد خانی (1386)ضریب آلفای 92/0 را برای بیماران سرپایی و 93/0را برای دانشجویان و ضریب پایایی به شیوه باز آزمایی به فاصله یک هفته را 93/0 گزارش کردند.

ادامه دارد...

روش تجزیه و تحلیل اطلاعات:

جهت تجزیه و تحلیل داده های بدست آمده توسط پرسشنامه های فوق، از شاخص های و روش های آمارتوصیفی برای بدست آوردن فراوانی، درصد، میانگین، انحراف استاندارد، و خطای استاندارد داده ها و سپس از آمار استنباطی برای بدست آوردن خی دو، آزمون t برای گروههای مستقل و تحلیل واریانس چند متغیره (MANOVA ) به کمک نرم افزار-22 spssاستفاده خواهد شد.

ادامه دارد...

منابع فارسی:

اربابی، سپیده. (1392). رابطه تیپ شخصیتی D با افسردگی، اضطراب و استرس در افراد معتاد و غیرمعتاد شهر زاهدان. پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه سیستان و بلوچستان.

منابع لاتین:

Andrews, B & Wilding, J. M. (2004). The relation of depression and anxiety to life-stress and achievement in students. British Journal of Psychology, 95, 4: 509–521.

ادامه دارد...