فواید شناخت کارکردهای فناوری آموزشی در امر یادگیری و فرایند یاددهی- یادگیری از آن جهت حایز اهمیت است که دبیر و دانش آموزان، هرکدام با توجه به شرایط آموزش به منظور نیل به اهداف آموزشی از آنها بهره مند می شوند.
پیشینه داخلی و خارجی:
دارد
منابع فارسی:
دارد
منابع لاتین:
دارد
نوع فایل:
Word قابل ویرایش
تعداد صفحه:
60
فواید شناخت کارکردهای فناوری آموزشی در امر یادگیری و فرایند یاددهی- یادگیری از آن جهت حایز اهمیت است که دبیر و دانش آموزان، هرکدام با توجه به شرایط آموزش به منظور نیل به اهداف آموزشی از آنها بهره مند می شوند. در حقیقت، شناخت کار فناوری آموزشی در امر یادگیری، رهنمود سودمندی است که کارشناساندانش آموزان را در انتخاب یا طراحی و تولید رسانه ها و راهبردهای خاص آموزشی یاری می کند. صاحب نظران آموزشی، نقش فناوری های آموزشی را در امر یادگیری به چهار گروه کارکردهای گسترده، به شرح زیر، طبقه بندی کرده اند: -کارکرد آموزشی (تدریس) - کارکرد اکتسابی - کارکرد ابزاری - کارکرد ارتباطی
کارکرد آموزشی
معمولا وقتی فناوری همانند شیوه " سخنرانی" و یا " کتاب کار" به طور مستقیم به امر آموزش می پردازد، می گویند نقش آموزشگر را ایفا می کند. در کاربرد فناوری آموزشی- که شامل شیوه یادگیری توضیحی است- نظام فناوری، اطلاعات، پدیده ها، جریان آموزش و نحوه اجرای آموزش را فراهم می کند تا دانش آموزان بتوانند مشکلی را حل کنند، پرسش ها را پاسخ دهند و شیوه انجام دادن کاری را به مرحله عمل درآورند.
کارکرد اکتشافی
برخلاف شیوه کارکرد آموزشی، در نظام کارکرد اکتشافی، فناوری آموزشی امکانات و شرایطی می آفریند که دانش آموزان بتوانند از طریق اطلاعات موجود، خود به کاوشگری بپردازند و پاسخ سؤالها را به شکل نمایش ارائه دهند. از طریق روش کاوشگری یا کاوشگری هدایت شده، دانش آموزان می توانند حقایق، مفاهیم، شیوه ها و راهبردهایی را که در نظام آموزشی با آنها روبرو می شوند، یاد بگیرند. فعالیت هایی مانند شبیه سازی، مثال بارزی از کاربرد فناوری برای کشف حقایق و مفاهیم است.
کارکرد ابزاری
یک گروه از فناوری ها، عملا کاربرد ابزاری دارند و برخلاف فناوری های آموزشی و اکتشافی، برای استفاده مدارس طراحی نشده اند؛ ولی در عمل می توان آنها را برای نیل به مقاصد آموزشی هم به کار گرفت؛ مانند: نرم افزارهای پردازش کلمه، نرم افزارهای صفحه گسترده، دوربین ویدئویی و ابزار ویرایش فیلم های ویدیویی.
کارکرد ارتباطی
از فناوری به منظور برقراری ارتباط نیز استفاده می شود که در آن صورت، برنامه ها و ابزارهای آموزشی را در بر می گیرد. در این گونه از فناوری ها دبیر و دانش آموزان مجازند از طریق شبکه ها و ی فناوری های دیگر، برای ارسال و دریافت پیام اقدام کنند، سؤال طرح کنند، به سؤال پاسخ دهند و ... چهارکرد فناوری نه تنها در امر یادگیری، بلکه در امر آموزش و فرایند یاددهی – یادگیری هم کاربرد دارد. امروزه دامنه این گونه فناوری ها بسیار گسترده شده و امکانات وسیعی برای یادگیری و یاددهی به وجود آمده است (یغما، 1380).
فواید فناوری آموزشی در آموزش و یادگیری
دیوید هانگ و فیلیپ و ونگ (2000، به نقل هاشمی مقدم، 1380) دو تن از محققان معاصر، در مقاله ای با عنوان " اطلاع رسانی و تحقیق در فناوری آموزشی، چارچوبی برای یادگیری و آموزش" به بررسی نقش فناوری آموزشی در توسعه و بهبود فرایند یادگیری و آموزش فراگیران پرداخته اند. به عقیده آنان در قلمرو فناوری آموزشی دوازده حوزه مطالعاتی و تحقیقاتی مطرح است که با ظهور و توسعه فناوری ها در حوزه تعلیم و تربیت، آموزش و یادگیری و غیره می توان این حوزه های مطالعاتی را در فرایند تحقیقات تربیتی مشخص نمود، از نظر این محققان حوزه های مزبور عبارتند از:
1- تربیت منظم محیطی
2- همانند سازی، متصور سازی، مدل سازی
3- ابزارهای ذهن یا ابزارهای شناختی
4- ابزارهای سنجش یا ارزیابی
5- محاسبه و برآورد از طریق ماشین حساب
6- ابزارهایی برای گروه های یادگیری
7- یکپارچگی رسانه ها، ابزار و فنون
8- تغییرات کیفی در یادگیری
9- تنوع در اطلاع رسانی و الگوهای یادگیری
10- انواع و کیفیت دانش یا معرفت
11- موضوعات و وسایل اجتماعی و فرهنگی مربوط به محیط های پربار.
این محققان تلاش نموده اند، با استفاده از شیوه های اطلاع رسانی و تحقیق در عرصه فناوری آموزشی به ترسیم چارچوبی مدون برای فرایند یادگیری و آموزش اقدام کنند و با استفاده از نگرش تکنولوژیک به مسائل آموزش و پرورش، به اصلاح، بهبود و توسعه نظام آموزشی مورد نظر خود کمک کنند (هاشمی مقدم، 1380). براساس تجربیات حاصل از به کارگیری دستاوردهای فناوری آموزشی در گذشته و حال، طبق اطلاعاتی که از محققان، صاحبنظران و افراد متخصص در این رشته از علوم عملی به دست آمده است، یافته های زیر فواید کاربرد فناوری آموزشی را مطرح می کنند. 1-فناوری آموزشی می تواند بازده آموزشی را از لحاظ کمی و کیفی افزایش دهد.
دست آوردهای فناوری آموزشی، توانسته است قابلیت خود را در سرعت بخشیدن به رشد آموزش نشان دهد. به کارگیری اصول فناوری آموزشی در یکی از مراکز آموزشی توانسته است زمان آموزش را 28 درصد کاهش دهد و در مجموع چیزی در حدود کل وقت لازم برای آموش 235 نفر از افراد یک گروه، صرفه جویی کند.همچنین میزان و عمق یادگیری این افراد، در مقایسه با افراد مشابهی که بدون استفاده از فناوری آموزشی، آموزش دیده بودند، بسیار چشمگیر بود.
- فناوری آموزشی می تواند آموزش و یادگیری را انفرادی کند. 3- فناوری آموزشی می تواند آموزش را بر اساس روش ها و ضوابط علمی تری، عملی می سازد؛ به عبارت دیگر فناوری آموزشی می تواند راه حل لازم برای طراحی شرایط یادگیری را طوری ارائه دهد که از همه روش ها به طبیعت یادگیری عادی انسان نزدیکتر باشد. 4- فناوری آموزشی می تواند آموزش را با قدرت بیشتری عملی سازد. 5- فناوری آموزشی می تواند به یادگیری سرعت بخشد و آن را آسانتر سازد.
تجربیات انجام گرفته در این زمینه، در کشورهای بلوک شرق و آمریکا، مؤید این نظریه است که به کارگیری فناوری های نوین در کلاس درس، توانسته است، فوریت و تنوع اطلاعاتی بیشتری را در این کلاس ها به وجود آورد. این فناوری ها، از فناوری ساده تا پیچیده، به شرط کنترل و برنامه ریزی می توانند به اهداف مزبور نایل شوند. 6- فناوری آموزشی می تواند به وضوح، تناسب و اثربخشی انتظارات آموزشی کمک کند. 7- فناوری آموزشی می تواند در آموزش، به منظور انتقال مفاهیم و آموخته ها، مورد استفاده قرار گیرد. 8- فناوری آموزشی می تواند به ارائه فوری نتایج آموزش بینجامد (پازوکی، 1371).
همچنین فناوری آموزشی با توانایی بالقوه خود می تواند در زمینه های زیر سودمند واقع شود: - مقابله با مشکلات آموزش جمعی: دبیران با استفاده از برنامه هایی که کارشناسان آموزشی برای کلاس های پرجمعیت تدارک دیده اند، می توانند بسیاری از مشکلات آموزش جمعی را در کلاس درس از بین ببرند و در نهایت، کیفیت فرایند یاددهی و یادگیری را افزایش دهند. - ایجاد فرصت آموزش برابر: با وجود نابرابری های اقتصادی و اجتماعی و موقعیت های متفاوت جغرافیایی، فناوری آموزشی با تهیه مواد آموزشی لازم در سطوح گوناگون، دبیر را در تلاش برای ایجاد فرصت های آموزشی برابر ، یاری می کند.
- فراهم ساختن زمینه آموزش مستمر (مادام العمر): دروس تلویزیونی و مواد برنامه های خودآموزی که برای فراگیران یا مربیان آموزشی ضمن خدمت، فنی و حرفه ای تهیه و تنظیم می شود، پیوسته آنان را در جریان اطلاعات جدید و به هنگام، قرار می دهد. -فناوری آموزشی نقش دبیر را تقویت می کند و بر جنبه های انسانی آموزش تأکید دارد: با اینکه فناوری آموزشی قادر است، شماری از وظایف دبیر را به گونه ای مؤثر انجام دهد، ولی این امر بر کم رنگ شدن نقش دبیر نیست. حتی اگرآموزش، از طریق رسانه های آموزشی هم ارائه شود؛ باز هم حضور دبیر در آنها مشهود است؛ مثلا در برنامه های تلویزیونی، دانش آموزان به وسیله دبیران با تجربه آموزش می بینند و کارهای مقدماتی و تکمیلی نیز به کمک دبیران رشته های درسی انجام می شود.
در آموزش برنامه ای و آموزش به کمک رایانه، دانش آموز با دبیری نامرئی تعامل دارد که برنامه را قبلا تدوین کرده است. در کاربردهای فناوری آموزشی، این دبیر است که اهداف مطلوب تری دست یابند. در حقیقت، دبیر محتوای مناسبی را تدوین می کند و فرایند یاددهی و یادگیری را طوری نظم می دهد که محتوای درس به سادگی به دانش آموز منتقل شود. او همچنین بر پیشرفت دانش آموزان نظارت می کند و موقعیت آنان را بر اساس اهداف آموزشی می سنجد و در صورت لزوم به اصلاح برنامه های آموزشی خود می پردازد. کارکردهایی مانند برنامه ریزی، سازماندهی، اجرا، ارزشیابی و بازنگری طرح های آموزشی که در آنها فناوری نقش مؤثری ایفا می کند، همه به وسیله دبیر یا کارشناس آموزشی انجام می شود.
بنابراین مشکل واقعی در چگونگی مدیریت و کنترل آن است. نتیجه این که فناوری آموزشی در درجه اول بر یافته های علوم، به ویژه علوم تربیتی، مبتنی است که موجب می شود، ارزش ها نیز از طریق اهداف از پیش تعیین شده، وارد فرایند آموزشی شوند. پس هرنوع تغییر و تحول در اهداف تعلیم وتربیت به طور مستقیم، در طراحی و انتخاب الگوها، شیوه ها و فنون برنامه ریزی، اجرا و ارزشیابی فرایند یاددهی و یادگیری اثر می گذارد (یغما، 1379). با توجه به موارد ذکر شده در زمینه فواید فناوری آموزشی، می توان گفت: در صورت استفاده صحیح از فناوری در امر آموزش، می توان آموزش را پربارتر، انفرادی تر و قدرتمند تر ساخت. همچنین فناوری آموزشی سرعت یادگیری را بیشتر می کند و آموزش را بر یافته های علمی مبتنی می سازد و دستیابی به هدف های آموزشی را آسانتر و عملی تر می کند.
