در زندگی و روابط انسان ها، معیارهایی وجود دارد كه به سلامت روان كمك می نماید و در زیر به برخی از آنها اشاره می گردد:
در زندگی و روابط انسان ها، معیارهایی وجود دارد كه به سلامت روان كمك می نماید و در زیر به برخی از آنها اشاره می گردد:
1- صداقت در رفتار: افرادی كه بین نیت درونی آنها با رفتار بیرونی شان هماهنگی بیش تری باشد از سلامت روانی بهتری برخوردارند. و در غیر این صورت سلامت روانی به خطر می افتد، مثلاً فردی كه دروغ می گوید بخش زیادی از انرژی روانی او صرف فاش نشدن دروغ خواهد شد(سالاری، 1392).
2- پذیرش ضعف و شكست های خود: جهت كمك به سلامت روان لازم است شكست ها را به عدم تلاش نسبت دهیم نه به عدم توانایی(کریم پور، 1389).
3- انعطاف پذیری: زندگی اجتماعی پستی ها و بلندی ها ، بدی ها و خوبی ها، خیرها و شرّها، را دارد، لذا لازم است انسان ظرفیت پذیرش تغییرات را داشته باشد، زیرا باعث كمك به بهداشت روان می گردد(سالاری، 1392).
4- توانایی نه گفتن: در مقابل خواسته های غیر منطقی خود و دیگران توانایی «نه گفتن» را داشته باشیم و كارها را براساس رضایت خاطر درونی خود انجام دهیم نه به خاطر رضایت دیگران.
5- داشتن قاطعیت: رفتار قاطعانه را روزانه تمرین كنیم و بدون عصبانیت و پرخاشگری و با استفاده از ارتباط كلامی مناسب از حق خود دفاع نماییم(جعفری، 1389).
6- دوری از فرض های غلط ذهنی: فردی كه با خوش رویی با دیگران رفتار نمی كند، این مسأله باعث می شود كه دیگران نیز همان واكنش را با او داشته باشند، لذا به این تصور در می آید كه دیگران از او بدشان می آیند و او را دوست ندارند (امینی،1383).
7- ورزش: ورزش علاوه بر این كه امید به زندگی بهتر را بیش تر می كند، بلكه زنجیره تفكرات منفی را نیز قطع می كند (امینی، 1383).
8- سازگاری مناسب اجتماعی: فرد سالم، ارتباط گرم و صمیمانه ای به دیگران دارد، سعی می كند به دیگران احترام گذاشته و به احساسات آنها با صمیمت و مهربانی پاسخ دهد (فراهانی و كرمی نوری، 1383).
9- داشتن هدف در زندگی: یك فرد سالم، فلسفة زندگی خود را می شناسد و زندگی را پوچ و بی معنی نمی داند، برای زندگی خود ارزش قایل بوده و بیهوده زندگی خود را فدای امور بی ارزش نمی كند (فراهانی و كرمی نوری، 1383).
10- حركت برای پیشرفت: تلاش و كوشش لازم را داشته باشیم اما انتظار كامل بودن در تمام زمینه ها را نداشته باشیم، لذا آنچه مهم است تلاش به اندازه توانایی است.
11- خود كارآمدی و خودگردانی: خود كارآمدی، ارزیابی فرد از توانایی خود در انجام یك تكلیف است. خود گردانی مستلزم توانایی فرد در تأثیر گذاری بر رفتار خود به جای واكنش مكانیكی در برابر محیط است (كدیور، 1382).
12- ابراز احساسات: احساسات مثبت مانند شادی و محبت و احساسات منفی از جمله خشم، نگرانی و اضطراب را درون فكنی و سركوب نكنیم و بدون رفتار پرخاشگرانه آنها را ابزار كنیم.
13- درك توانایی خود و دیگران: نقاط قوت و ضعف خود را بشناسیم و سعی در شناختن نقاط قوت و ضعف دیگران داشته باشیم. توانایی عفو و گذشت را داشته باشیم و همیشه برای اشتباهات خود را سرزنش نكنیم چون سرزنش باعث كاهش اعتماد به نفس و عزت نفس افراد می شود.
14- احترام به دیگران: به دیگران احترام بگذاریم، چون این امر باعث می شود كه دیگران نیز به ما احترام بگذارند و امكان انگیزش و تقویت محیطی فراهم گردد.
15- داشتن یك نگرش مثبت: نسبت به دوستان، همسالان و بزرگسالان دید مثبتی را پیدا كنیم، چون نگرش خوب به بهداشت روان كمك می كند.
16- احساس امنیت و آرامش خاطر: افراد سالم دچار اضطراب و نابسامانی دائمی فكری نیستند. آنها دلواپس نیستند و از آینده و اتفاقات هراسی ندارند. آنها با بردباری و احساس امنیت با وقایع روبرو می شوند و برای آنها راه حل منطقی پیدا می كنند (جردن و همکاران، 1999).
17- داشتن اعتماد به نفس و احساس كفایت: اعتماد به نفس ، داشتن نگرش مثبت به تواناییهای خود می باشد كه رابطه تنگاتنگی با احساس كفایت دارد. این كه كسی به خود و تواناییهای خود اعتماد داشته باشد و بگوید من می توانم این كار را انجام دهم و مشكلات را از پیش پا بردارم حاكی از داشتن بهداشت روانی است (پورمقدس، 1367).
مفهوم سلامت روان شناختی یا سلامت روان
سازمان بهداشت جهانی - سلامت را به صورت بهزیستی کامل فیزیکی - روانی و اجتماعی تعریف می کند. نه صرف فقدان بیماری و ناراحتی. سلامت در دیدگاهی کلی نگر از جنبه های روانی - اجتماعی و فیزیکی مورد توجه قرار می گیرد. رابطه آن با محیط نیز در نظر قرار می گیرد. سلامت روان شناختی نیز تعریفی است که دانشمندان روان شناختی و علوم اجتماعی و رفتاری در مورد کارآمدی و عملکرد روان شناختی متناسب انسان ارائه کرده اند. مفهوم سلامت و بیماری روانی در طول زمان تغییرات و دگرگونی های زیادی داشته اند. ارسطو در کتاب اخلاق می گوید: هر انسان به اندازه ای سالم است که توانسته کنشهای بشری را در خود توسعه دهد.
از آنجا که بشر بالاترین عملکرد هوش را دارد پس بهترین زندگی، زندگی خردمندانه است و سلامت روانی یعنی نوعی زندگی که استدلال بر آن کاملا حکومت کند. مفهوم طبیعت گرایانه سلامت روانی توسط ارسطو، در قرون وسطی نادیده گرفته شد، از قرن هفتم و شانزدهم سلامت روان شناختی بصورت پرهیزکاری تعریف شد. پس از قرن شانزدهم مجددا سلامت روان شناختی بصورت طبیعت گرایانه تعریف شد. همزمان با رنسانس روانپزشکی در اواخر قرن 19 سلامت روان شناختی نوعا به صورت «فقدان بیماری روانی» تعریف گردید(ابراهیم پور، 1390).
معمولا سلامت روان شناختی را به 3 شکل می توان تعریف کرد: نخست معنای خودآگاهی که این تعریف توسط فروید (1856)، مک دوگال (1871)، جورج بركلی (1685) و بسیاری از هستی گرایان و نظریه پردازان نقش مانند لورنتز - پذیرفته شده است. تعریف دوم شامل خود شکوفایی و تحقق خود می شود، یعنی بالفعل ساختن تواناییهای روان شناختی ذاتی و درونی با استفاده از نوعی دگرگونی روانی میسر می شود.
یونگ (1875)، آلپورت (1897)، و انسان گرایانی مازلو (1908)، این دیدگاه را پذیرفته اند. سومین تعریف سلامت روانی حدودی است که فرد توانسته با «شبکه روابط اجتماعی پایدار» یکپارچه شود آدلر (1870)، و بسیاری از جامعه شناسان این تعریف را پذیرفته اند(كریم پور، 1389).
