وود (1379) درتعریف ارتباط می گوید : ارتباطات میان فردی یک تعامل گزینشی نظام مند منحصر به فرد وروبه پیشرفت است که سازنده شناخت طرفین از یکدیگر است وموجب خلق معانی مشترک در بین آنها می شود .
وود (1379) درتعریف ارتباط می گوید : ارتباطات میان فردی یک تعامل گزینشی نظام مند منحصر به فرد وروبه پیشرفت است که سازنده شناخت طرفین از یکدیگر است وموجب خلق معانی مشترک در بین آنها می شود .میر کمالی (1380) در تعریف ارتباط می نویسد ارتباط فرایندی است اجتماعی که به وسیله آن ، اطلاعات ،افکار ،عقاید و احساسات یک فرد یا گروه یا زیان یا رفتار مشترک به طرف دیگر انتقال داده می شود تاسبب تفاهم، هماهنگی وادراک بارفتار واحدبین گیرنده وفرستنده شود . در رابطه با تعریف مفهوم ارتباط،بروکس وهیث (1993 به نقل ازهارجی ودیکسون ،2004) معتقد ند ارتباط فرآیندی است که توسط آن اطلاعات ،معنا واحساسات از طریق تبادل پیام های کلامی وغیر کلامی وغیر کلامی با دیگرافراد در میان گذاشته می شود. ویگینز و همکاران (1994)ارتباط را فرایندی می دانند که به وسیله آن افراد با یکدیگر تعامل کرده وتعاملاتشان را تفسیر می کنند. مهارت نیز از نظر هارجی ودیکسون (2004) توانایی لازم برای انجام رفتاری می باشد که باعث رسیدن به اهداف یک تکلیف می گرددودرواقع ، فرد را قادر می سازد تا به صورتی شایسته رفتار کند دیکسون (1993به نقل ازهارجی و همکاران ،1994)بر آن است که داشتن ارتباط ماهرانه بستگی به استفاده صحیح وتسهیل کننده از شیوه های برقراری ارتباط مناسب وکارآمد با دیگران دارد..
طبق نظریه مزلو اکثر نیازهای آدمی عمدتا" از طریق روابط انسانی وتعامل با دیگران ،برآورده می گردد. اینکه در این روابط تاچه حد از نیازهای ما برآورده گرددبستگی به نوع وکیفیت روابط دارد.نحوه برآوردن نیازها ، مبنای طرز زندگی هر کسی را تشکیل می دهد.شرایط محیط ووراثت ،فرصت ها وامکاناتی برای ارضاء نیازهای انسان فراهم می کنند، ولی چگونگی ارضاء نیازها اصولا" بسته به روابط انسانی است. داشتن روابط مثبت وسالم با دیگران کلید رشد وکمال آدمی ومعلول روابط فرد با دیگران است. گروه های مختلف زندگی از جمله خانواده ،دوستان و همکاران ابزار عمده خود شناسی هستند که البته هسته اصلی ومرکزی اکثر مشکلات و اختلالات وناراحتی های روانی فرد را نیز تشکیل میدهند. تمام مشکلات انسانی عمدتا" ناشی ارتباط با دیگران است (شولتز ، 1998).
رفتار آدمی تحت تاثیر عوامل اجتماعی قرار دارد وشخصیت انسان در صورتی به کمال می رسد که بین او ومحیط تعامل وتبادل مناسبی وجود داشته باشد. فشارهای اجتماعی تاثیر فراوانی بر رفتار فرد دارند واز سوی دیگر انسان موجودی انعطاف پذیر است.او نه تنها با محیط سازگار می شود،بلکه محیط را نیز بنا برخواسته ی خود دگرگون می کند (ولش وکارن ،2001).با توجه به اهمیت ارتباط درزندگی انسان ، میزان برخورداری ازمهارت های ارتباطی جهت توفیق دراکثرحوزه های زندگی کاملا" آشکار بوده وجنبه های مختلف آن راتحت تاثیر قرارمی دهددر واقع بنا به گفته ی هارجی ودیکسون (2004) توفیق در اکثرحوزه های زندگی از طریق توانایی ارتباط قابل پیش بینی است
مهارت های ارتباطی : مهارت های ارتباطی شامل پنج مهارت فرعی، گوش دادن ، کنترل عاطفی ،توانایی دریافت و ارسال پیام ،بینش نسبت به فرآیند ارتباط وارتباط توام با قاطعیت می باشد (حسین چاری و فداکار ،1384).در ادامه توضیح مختصر هرکدام ارئه شده است: گوش دادن :عبارت است از مشارکت فعال در یک گفت وشنود وهدف از آن تامین این منظور است که گوش دهنده به آنچه گفته می شود ، گوش دهدنه اینکه حدس بزند(حسین چاری وفداکار 1384).گوش سپردن در گفتگوها نیز بیشتر به معنی فهمیدن است تا شنیدن صرف واژه (بولتون ،1993). کنترل عواطف :این مقوله ناظر به توان ابزار احساسات وکنترل آن ونیز کنار آمدن با عواطف دیگران در خلال ارتباط است (حسین چاری و فداکار ،1384).
توانایی دریافت وارسال پیام :توانایی دریافت وارسال پیام های واضح ارتباطی که از آن به عنوان درک پیام نیز یاد می شود یکی دیگر از مقوله های مهارت های ارتباطی را شامل می شود (حسین چاری وفداکار،1384). بینش نسبت به فرایند ارتباط :این مقوله ناظر به توانایی کشف معنای حقیقی پیام های کلامی وغیر کلامی در ارتباط بوده ودر واقع توانایی فهم دیگران است (حسین چاری وفداکار،1384). قاطعیت ارتباطی:این مهارت ناظر به آن است که فرد بتواند صرف نظر از واکنش عاطفی دیگران ، سئوالات وابهامات خود را بیان کند.در واقع ، توان ابزار عقاید واحساساتی است که علی رغم معقول بودن، گاهی اوقات با هنجارهای گروه همخوانی ندارد (حسین چاری وفداکار،1384).
الگوهای چهارگانه ارتباط با دیگران : این الگوها عبارتند از:سلطه پذیری ،سلطه گری ،پرخاشگری وقاطعیت .جهت شناخت اینکه از میان این الگوها ،کدام یک بهترین الگوی برقراری ارتباط سالم با دیگران است به طور مختصر به توضیح هریک اشاره می شود (معماریان 1383). سلطه پذیری :ویژگی افراد این الگو برقراری ارتباط صادقانه ، غیر صریح (مبهم و غیر مستقیم )و توام با احترام به فرد مقابل می باشد .افراد سلطه پذیر ، دل مشغولی ، پرهیز از برخورد با دیگران را دارند حتی اگر این کار به قیمت ضایع شدن حق خودشان تمام شود (معماریان 1383). سلطه گری:برقراری ارتباط صادقانه غیرصریح(مبهم وغیرمستقیم)وتوام بااحترام ظاهری ویژگی افراداین الگو می باشد.فردسلطه گرخود ودیگران رابه عنوان شیئی ونه انسان موردبهره کشی قرارمی دهند وسعی می کند افراد رادرجهت خود فریب دهد ومهارکند(معماریان 1383).
پرخاشگری : ارتباط صادقانه نیمه صریح (مبهم ومستقیم ) وبدون احترام متقابل است. افراد پرخاشگر معمولا" در حال رقابت با دیگران هستند (معماریان ،1383). قاطعیت :ویژگی افراد این الگو، برقراری ارتباط صادقانه صریح (روشن ومستقیم )وتوام بااحترم متقابل واصیل (نه ظاهری )می باشد.یک فرد قاطع هم حق وحقوق خود و هم حقوق با ملاحظه ی چهار الگوی ارتباطی که بیان شدرارعایت می کند.معلوم می شودکه برای جلب مقبولیت درجمع ومحیط های مختلف و محبوبیت دردل دیگران ، قاطعیت بهترین روش ارتباطی است چرا که هریک از ارتباط های دیگر دچار نقصی است که همگی آنهامنجربه ازبین رفتن اعتماد وایجاد تنفر در فرد مقابل می شود(معماریان،1383).
مهارت های لازم برای ارتباط كارآمد همه ی انسان ها نیازمند برقراری ارتباط با دیگران هستند ودر سایه بودن با دیگران است كه فرد می تواند به رشد وتعالی برسد اما داشتن روابط سالم ، سازنده وصمیمی بادیگران كار ساده ای نیست بلكه نیاز به كسب دانش وتمرین وممارست دارد؛ برخی از مهم ترین مهارت های لازم برای برقراری ارتباط كار آمد عبارتنداز: 1-مهارت های مشاركت در گفت و گو 2-مهارت جرات مندی مهارت های مشاركت در گفت وگو شامل : 1-مهارت های غیر كلامی (مهارت مربوط به زبان بدن ، مهارت صوتی یا فرازبان) 2-مهارت صحبت كردن (تمركز ،شفافیت،اختصار ، استفاده از كلمات وعبارات مناسب) 3-مهارت گوش دادن(توجه وتمركز،كاوش/پیگیری ،بازخورد ،جمع بندی)می باشد(امامی نایینی ،1389).
مهارت جرات مندی: کسانی می تواننددررروابط بادیگران مودبانه وبدون تجاوز به حقوق دیگری ،محکم پای حق وحقوق خود بایستدکه ازیک جرات مندی نسبی برخوردار باشد.شاید از مهم ترین دلایل فقدان جرات مندی ،اشتباه گرفتن آن با پرخاشگری باشد، حال آنكه جرات مندی یك توانمندی است. برخی از مهارت-هایی كه در برخورد با موقعیت های خاص ضرورت پیدا می كند، عبارتند از :
-مهارت رد در خواست های غیر منطقی دیگران : واقعیت این است كه هر درخواستی ،غیر منطقی نیست و خیلی و قت ها می توان به دیگران كمك كرد. اما اگر خواسته ای غیر منطقی بود به شیوه زیر می توان با آن برخورد نمود . -ارائه ی بازخورد مثبت -بیان دلیل رفتار -اعلام تصمیم 2- مهارت ارائه ی درخواست و تقاضا درخواست كردن سه مرحله دارد: -تفكر و تعمق درخصوص خواسته:.قبل ازبیان هردرخواستی بهتر است منطقی و معقول بودن آن ،توانایی طرف مقابل برای اجابت ومناسب بودن زمان و مكان آن مورد ارزیابی قرار بگیرد . -بیان مشكل یا وضعیت موجود:دراین مرحله فرد، مشكل وشرایط خاص خودش رابیان می كند . .-بیان در خواست :.در این مرحله فرد درخواست خود را به صورتی روشن و بدون حاشیه پردازی بیان می كند-مهارت مواجهه شدن بارفتارهای بی ملاحظه دیگران: چگونگی مواجهه بارفتارهای بی ملاحظه دیگران یک مهارت است (امامی نایینی ،1389.
