تعاریف تدریس: از تدریس تعاریف مختلفی ارائه ‌شده است. در بین عامه مردم تدریس با ابلاغ یا افاضه دانش یا مهارت هم‌خوان شده است و در بین خواص از تدریس تعریف‌های دیگری ارائه می‌شود به ‌عنوان ‌مثال: گیج تدریس را این‌گونه تعریف کرده است:

هر فعالیتی از جانب یک فرد که به‌منظور تسهیل یادگیری فرد دیگری انجام می‌پذیرد (گیج 1374، 12) لانجرن تدریس را فرآیند پیچیده و از قبل برنامه‌ریزی‌شده‌ای می‌داند که توسط معلم در کلاس درس اجرا می‌شود و هدف عمده‌اش ایجاد درگیری و تعامل ذهنی یادگیرنده با مطالب یادگرفتنی است (نصراصفهانی 1371، 136).

کلوثر (1985، 17) تدریس را فعالیت بین‌الاشخاصی که معطوف به یادگیری است و توسط یک یا چند نفر به انجام می‌رسد دانسته است. «تدریس عبارت است از تعامل متقابل معلم و شاگرد براساس طراحی منظم و هدف‌دار معلم برای ایجاد تغییر در رفتار شاگرد» (شعبانی 1382 ،115) رابرتسون (1987، 18-15) از تدریس به‌عنوان فعالیتی تعهدآور همراه با قصدی که موجب یادگیری در دیگری می‌شود یادکرده است. جنر (1998، 15-10) اذعان دارد که تدریس عبارت از فراهم کردن فرصت‌هایی که یادگیری را تسهیل می‌کند. رامسدن (1992، 5) هدف از تدریس را فراهم کردن امکان یادگیری یادگیرندگان می‌داند. از تعاریف متعدد تدریس چند نکته اساسی را می‌توان استنتاج نمود.

1-هدف اصلی تدریس عبارت است از «ایجاد و تسهیل یادگیری در یادگیرندگان».

2- تدریس مجموعه‌ای از فعالیت‌های هدفمند است.

3- تدریس با تعامل دوسویه فراگیر و مدرس انجام می‌گیرد.

4- تدریس مجموعه‌ای نظام‌دار از فعالیت‌ها است و نه یک عمل واحد.

تدریس به‌عنوان یک علم:

نخستین تلاش‌ها برای علمی کردن تعلیم و تربیت به اوایل قرن حاضر و آثار «ادوارد لی ثرندایک» برمی‌گردد. وی می‌نویسد: کارآمدی هر حرفه‌ای تا اندازه‌ی زیادی به میزان علمی شدن آن بستگی دارد، حرفه تدریس بهبود خواهد یافت:

1 – به همان نسبت که اعضای آن، کار خویش را توسط روحیه و روش‌های علمی هدایت کنند، روحیه و روش‌هایی که حقایق را صادقانه و بی نظرانه، ملاحظه کرده و از خرافات، اوهام و حدس‌های آزموده نشده به دور باشند.

2 – به همان نسبت که رهبران تعلیم و تربیت، انتخاب روش‌های خویش را به‌جای تکیه‌بر عقاید عمومی، براساس نتایج پژوهش‌های علمی هدایت کنند(مایر 1992 ، 405).

تعریف تدریس: تدریس، اقدامات هدف‌دار متعاملی است که توسط معلم؛ طراحی، اجرا و ارزشیابی می‌شود (سیف 1380، 50).

درواقع تدریس مجموعه مهارت‌هایی را شامل می‌شود که قبل، ضمن و پس از اجرای فرآیند تدریس صورت می‌گیرد و امکان آموزش دانش‌آموز را فراهم می‌نماید. به دانش‌آموز کمک می‌نماید تا براساس شرایط فراهم‌شده، سبک یادگیری خود و اهداف مورد، نظر به یادگیری نائل گردد (کوین 2000، 113). 

تدریس چگونه فعالیتی است؟

اعتقاد برخی از محققان و صاحب‌نظران حوزه تدریس آن است که فعالیت تدریس دارای قواعد و قوانینی است که نحوه عمل و مراحل آن را نشان می‌دهند و چنین قواعد و قوانینی را می‌توان از طریق پژوهش‌های علمی مشخص کرد. (روزنشاین و استیونس 1986، 377).

چنین دیدگاهی را مطرح کرده‌اند و بر این باورند که معلمان باید تدریس خود را بر پایه‌هایی که پژوهش‌های علمی حوزه تدریس فراهم کرده‌اند، بنا کنند. آنان بیان کرده‌اند که رفتارها با کنش‌های بنیادین تدریس موضوعات ساخت دار عبارت از «مرور روزانه، عرضه درس، تمرین هدایت‌شده، بازخورد و اصلاح، تمرین مستقل و مرورهای هفتگی» هستند و معتقدند که «همه معلمان از برخی از این رفتارها در بعضی مواقع بهره می‌گیرند، اما مؤثرترین معلمان تقریباً در همه اوقات، از اغلب آن‌ها استفاده می‌کنند».

به اعتقاد عده‌ای دیگر از صاحب‌نظران حوزه تدریس آن است که فعالیت تدریس «توسط ارزش‌های تربیتی، نیازهای شخصی و مجموعه‌ای از عقاید یا تعمیم‌هایی که معلمین آن‌ها را صحیح تلقی می‌کنند، هدایت می‌شود» و بر این اساس نیازمند شهود، خلاقیت، فی‌البداهگی و آشکارسازی مکنونات است (آیزنر الیوت 1979، 176-175).

برخی بر این باورند که تدریس یک علم است. این عده بر جوانب علمی تدریس تأکیددارند و توجه آنان معطوف به شیوه‌هایی است که ارتباط بین معلم و دانش‌آموز را نظام‌مند کند. آن‌ها بر این عقیده‌اند که از طریق انتخاب دقیق مواد آموزشی، می‌توان بین دانش آموزان، معلم و مواد آموزشی را تنظیم کرد. به اعتقاد آنان زمینه‌های بهره‌گیری از فناوری تدریس به‌خوبی شناخته‌شده و ضرورت آن احساس می‌شود (رضوی 1386، 28-27).

اسکینر (1973) یکی از بزرگ‌ترین حامیان فناوری تدریس است. وی معتقد است که معلمان را می‌توان به‌گونه‌ای آموزش داد که فناوری را به‌درستی در موقعیت تدریس مورداستفاده قرار دهند. از دیدگاه وی فناوری تدریس عبارت است از« فرایندهای یافتن و آرایش دادن به شرایط یادگیری، با استفاده از علوم فیزیکی و وسایل الکترونیکی و مکانیکی تا این‌که این شرایط به کار آیی و اثربخشی بیشتری در تدریس بینجامد» (به نقل از یونگ 1973، 29).

هیأت فناوری تدریس در وزارت آموزش‌وپرورش آمریکا، فناوری تدریس را به دو صورت توصیف کرده است (ذوفن 1383، 28). الف رسانه‌هایی که درنتیجه‌ی انقلاب ارتباطی به وجود آمده‌اند و می‌توان برای رسیدن به اهداف آموزشی در کنار معلم، کتاب درسی و تخته آن‌ها را به کاربرد. ب روشی نظام‌مند برای طراحی، عرضه و ارزش‌یابی کلیه مراحل تدریس با توجه با اهداف مشخص و براساس نتایج تحقیق درباره‌ی یادگیری و ارتباطات انسانی و نیز به‌کارگیری منابع انسانی و غیرانسانی برای تدریس مؤثرتر.