میزان همگامی ارثی بالاتری در خانواده های افراد خشن دیده می شود و عوامل زیستی متعددی مانند تأثیر داروها و سوء مصرف مواد ، سطح هورمونها ، صدمه به مناطق خاص مغز و ناقلان عصبی به تناوب در فرآیند خشونت دخیل دانسته شده اند

دیدگاه زیستی

میزان همگامی ارثی بالاتری در خانواده های افراد خشن دیده می شود و عوامل زیستی متعددی مانند تأثیر داروها و سوء مصرف مواد ، سطح هورمونها ، صدمه به مناطق خاص مغز و ناقلان عصبی به تناوب در فرآیند خشونت دخیل دانسته شده اند (بردبار،1386). دیدگاه انگیزشی:بر طبق نظریه پردازان انگیزش ، ناکامی یک علت اساسی پرخاشگری است که حالتی از انگیختگی در شخص به وجود می آورد که در حضور قرینه ها مناسب ظاهر می گردد. در نتیجه برای کنترل پرخاشگری باید به راه هایی بیندیشیم که می تواند ناکامی را کم کند.(رانسفورد ،1968،به نقل از ارونسون،2001).نظریه پردازان انگیزشی "پالایش "رابه عنوان وسیله ای برای کنترل رفتار پرخاشگرانه پیشنهاد کرده اند.این اصطلاح که دراصل به وسیله فروید عرضه شده است به آزادکردن انرژی پرخاشگرانه از طریق ابراز هیجان های پرخاشگرانه یا ازطریق شقوق دیگر رفتار اطلاق می شود.

نقش پالایش درکاهش رفتار پرخاشگرانه به روشنی بیان شده است:"ابراز هر عمل پرخاشگرانه پالایشی است که انجام عمل پرخاشگرانه بعدی را کاهش می دهد ".به عبارت دیگر ،مفهوم پالایش چنین می رساند که اگر شما بتوانید باانجام عمل پرخاشگرانه خشم خود را ازسینه بیرون بریزید،احتمال اینکه درموارد بعدی پرخاشگرانه عمل کنید ،کاهش می یابد.طرفداران دیدگاه انگیزشی معتقدند که خیال پردازی راه دیگری برای کاهش دادن پرخاشگری است.اگرچه معلوم شده است که رفتار پرخاشگرانه می شود ،اما شکل مطلوبتر آن ،یعنی کاهش رفتار پرخاشگرانه براثر تخیلات پرخاشگرانه ،پشتوانه تحقیقی چندانی نیافته است (کونچ نی ،1975،به نقل از ارونسون،2001).

دیدگاه فروید

پس از بروز جنگ جهانی اول ، فروید وجود غریزه ای به نام تاناتوس یا نیروی مرگ را عنوان کرد که انرژی آن در جهت تخریب زندگی است . وی این نظریه را مطرح کرد که به موجب آن تاناتوس با مکانیزم های جابه جایی ، نیروی خود را به سمت بیرون معطوف می کند و مبنای خشونت بر ضد دیگران واقع می شود . در واقع پرخاشگری به طور عمده از تغییر جهت غریزة خود تخریب گر مرگ به سمت دیگران ریشه می گیرد (همان منبع). روان تحلیلگران سنتی مانند فروید و روان تحلیل-گران جدید بر این باورند ، كه تمایلات پرخاشگرانه بخشی از زندگی غریزی انسان هاست كه نیاز به تخلیه دارد. نخست جهت این تخلیه به درون است و حالت خودویرانگری دارد. اما، كم كم، جهت آن به جهان خارج یا دیگران معطوف و به شكل رفتارهای پرخاشگرانه متجلی می شود(مک دولند ،2005).

دیدگاه یادگیری اجتماعی

خشونت ، رفتاری است که مثل سایر فعالیتها اکتساب و حفظ می شود . از نظر این دیدگاه خشونت فردی ریشه در عواملی چون تجربة گذشته فرد پرخاشگر ، یادگیری و طیف وسیعی از عوامل مربوط به موقعیت بیرونی او دارد. برای مثال،سربازان در زمان جنگ ، به خاطر کشتن افراد دشمن ،نشان لیاقت می گیرند . تجربه رفتارهای متضاد والدین ، مصرف مواد در منزل ، فقدان کارکردهای مناسب خانواده ، مشاهده مصرف مواد توسط والدین و خشونت آتی می تواند احتمال ارتکاب کودکان به خشونت خانوادگی و نیز مصرف موادرا دربزرگسالی افزایش دهد که تداوم بین نسلی اعتیاد و خشونت را همراه با تغییرات ساختاری خانواده به دنبال دارد و در این شرایط رواج دور باطل اعتیاد و خشونت خانوادگی افزایش می یابد (همان منبع).

دیدگاه شناختی- رفتاری

دیدگاه دیگری كه در زمینة رفتارهای پرخاشگرانه وجود دارد، دیدگاه شناختی- رفتاری است. محققانی مانند لازاروس(1971)، فوكس(1979)مك مالین (1967) میشن بام (1978) بر این باورند كه یادگیری، نگهداری وحذف رفتارها، ازراه نظام هایی كه درآن رویدادهای بیرونی و فرایندهای شناختی بریكدیگر تعامل دارند، صورت می گیرد(پرسونز ،1999) .لذادرمانگران شناختی-رفتاری همانند درمانگران شناختی ، تفكر غیرمنطقی وخودگوییهای مخرب را سرچشمة مشكلات روان شناختی می دانند؛ اما برخلاف درمانگران شناختی ،درتغییر فرایندهای شناختی بیشتراز فنون رفتاری سازمان یافته استفاده می كنند(روزنهان وسلیگمن ،1995،به نقل ازسیدمحمدی،1385).

به بیان بهتر ، درمانگران این دیدگاه در تغییررفتارهای ناسازگارانه وبرای رسیدن به خودیاری نه تنها به بازسازی شناختی مانندتغییرانتظارات نادرست، طرحواره های ناكارآمد،افكار خودآیندمنفی، خودگویی های منفی وباورهای نادرست وغیرمنطقی تأكید می ورزند بلكه بر آموزش مهارت های اجتماعی مانند ابراز وجود مسئله گشایی، آرامش عضلانی، مهارت های بین فردی هم تأكید دارند. اما آنچه كه در دیدگاه شناختی-رفتاری به عنوان یك اصل مهم تأكید می شود، این است كه یك ارتباط متقابل و دوسویه بین باورها، احساسات، تجارب واعمال انسان ها وجود دارد؛ به طوری كه فرایندهای شناختی ازیك سو احساسات آدمی راتحت تأثیر قرارمی دهند واز سوی دیگر، تأثیر فزاینده ای بر اعمال وتجارب انسان ها دارند و برعكس آنچه كه افرادتجربه می كنند، از یك طرف بر احساسات و اعمال آنها تأثیر می گذارد. از طرف دیگر، منجر به باورهاو فرایندهای شناختی جدید ی می شود كه آنها نیز به نوبة خود، منتهی به احساسات،اعمال و تجارب دیگر می شود. این چرخة مثبت به همین صورت ادامه پیدا می كند تا رفتار افراد منطبق با دنیای بیرون شود(بکر واسکارت ،2005؛کامر ،2001).

با چنین رویكردی، درمانگران شناختی دركاهش رفتارهای پرخاشگرانه نه تنها فرایندهای شناختی معیوب مرتبط بارفتارهای پرخاشگرانه را به چالش می كشند،بلكه خود رفتارهای پرخاشگرانه را هدف قرار می دهند؛ به گونه ای كه رفتارهای پرخاشگرانه رابه دقت ارزیابی می كنند، عامل یا عو املی كه دراستحكام آنها نقش داردرا شناسایی و در طول جلسات درمانی، درمان جویان را مسلح به فنون شناختی ورفتاری می كنند.سپس، چگونگی اجراوكاربرد آن را در محیط زندگی به درما ن جویان آموزش می دهند؛ از تكالیف رفتاری و خانگی سازمان یافته استفاده می كنند؛ پسخوراندهای لازم را درسراسر جلسات درمانی، برای مسلح كردن درمان جویان به مهارت های مقابله ای و نیز كفایت رفتاری فراهم می كنند(بکر واسکارت،2005؛ سلیگمن وروزنهان ،1995).

دیدگاه اسناد

اسنادهای همسران و کودکان در مورد شرایط زندگی ،به رضایت و خشونت آنها از خانواده برمی گردد. همسران افراد معتاد ، احتمالاً مشکلات زناشویی و رفتارهای منفی و پرخاشگرانة شوهر یا همسر معتادرا به ویژگی های شخصیتی کلی او نسبت می دهند و این رفتارها را تعمدی ، با بدخواهی و مستحق سرزنش می دانند . از عواقب اسنادهای منفی و نامناسب ، کاهش رضایت خانوادگی و کیفیت سیستم حمایتی خانوادگی است . که خودرابطة مستقیمی با خشونتهای خانوادگی دارد. براساس رفتارهای پرخطر به دودسته تقسیم می شود ،گروه اول شامل رفتارهایی می شود که بروز آنها سلامت خودرابه خطر می اندازد.گروه دوم کسانی هستند که سلامت وتندرستی دیگران رابه خطر می اندازد (شاملو،1389).اریک فروم معتقداست که انسان دارای نوعی ازپرخاشگری بالقوه وذاتی است که اساسا"درپاسخ به تهدید علایق حیاتی اوبه طور اعم بروز می کند این خشونت برای حفظ زیست دفاعی ضروری است ولی نوع دیگر آن غریزی نیست بلکه تحت تاثیر یادگیری ومحیط فرهنگی واجتماعی انسان است فلاسفه ودانشمندان هریک به فراخور دیدگاه خود انسان راتعریف کرده اند.

براساس این تعاریف یکی از ویژگیهای اورا درنظر گرفته اند مانند تفکر ،اجتماعی بودن ،خنده ،دریکی ازتعاریف الیوت ارنسون می گوید :انسان ،حیوان پرخاشگر وستیزه جو ست .بااین تعریف این سوال مطرح می شود آیا واقعا"پرخاشگری درانسان فطری است ودرذات اوموجود است ؟یادگیری تاچه حد درپرخاشگری موثر است؟(فرقانی ورئیسی،1385).

پرخاشگری ورفتار توام با جرات

باید به این نكته توجه داشت كه رفتار توام با جرات به عنوان رفتار پرخاشگرانه محسوب نگردد. گاه رفتارى از فرد سر مى‏زند كه به منظور كنترل و نظارت بر دیگران و بدون قصد آسیب رساندن است،مانند جلوگیرى كودك از این‏كه مبادا كسى اسباب بازى وى را از چنگش به در آورد. این رفتار جرات ورزى است كه مردم معمولا بدون جدا سازى صحیح این دو اصطلاح، شخص با جرات را پرخاشگر به حساب مى‏آورند. براى نمونه، ممكن است كسى را كه در جست‏وجوى كالایى است و در این رابطه با دیگران برخوردى مصرانه دارد و به سادگى جواب رد را نمى‏پذیرد، پرخاشگر بدانند، در حالى كه او فقط با جرات است. با توجه به این تمایز است كه براى از بین بردن و جلوگیرى از ظهور رفتارهاى پرخاشگرانه در كودكان، تعلیم و عادت دادن راه‏هاى جامعه‏پسند با جرات بودن پیشنهاد شده است(ماسن وهمکاران ،1392).یکی از دلایلی که افرادپرخاشگرمعمولاً پرخاشگرانه تر پاسخ می دهند و راه حلهایشان برای موقعیت تعارض آمیز کمتر می باشد این است که افراد پرخاشگر راه حلهای توأم با ابرازوجود را به صورت منفی تر ارزش گذاری می کنند(دادجی و همکاران، 1985).