قابل استفاده در: مقاله نویسی و انجام پژوهش های علمی
منابع فارسی: دارد
منابع لاتین: دارد
پیشینه داخلی جدید: دارد
پیشینه خارجی جدید: دارد
نوع فایل: Word قابل ویرایش
تعداد صفحه: 56 صفحه
بعد از پرداخت حق اشتراک فایل شماره 245 را دانلود کنید.

تئوریهای کیفیت زندگی هر کدام تلاش می کنند فرایندهای شناختی، احساسی و نمادینی که از طریق آنها افراد کیفیت زندگی خود را ارزیابی، تعیین و تجربه می کنند را توصیف نمایند(شوسلر و فیشر ، 1985).

اما هر یک از این تئوریها در توجه به عوامل مؤثر بر کیفیت زندگی با یکدیگر تفاوت دارند. نظریه های روانشناختی بر برآورده کردن نیازهای اولیه انسان تأکید می کنند؛ در حالی که نظریات اقتصادی اختصاص منابع مالی محدود را بر اساس اصول عقلانی در تعیین کیفیت زندگی حائز اهمیت می دانند و نظریات جامعه شناختی بر اهمیت روابط اجتماعی در کیفیت زندگی پا می فشارند. الف- رویکردهای جامعه شناختی به اعتقاد گرسون (1976) دو رویکرد اصلی در حوزه مباحث کیفیت زندگی در علوم اجتماعی وجود دارد که این مفهوم را از دو منظر جداگانه مورد بررسی قرار می دهند. این دو رویکرد عبارتند از رویکردفردگرایانه و رویکرد استعلایی .

رویکرد فردگرایانه در معنایی که گرسون به آن اشاره می کند عامل مؤثر در تعیین کیفیت زندگی را فعالیت ها و دستاوردهای فردی می داند، دستاوردهایی مانند تسلط یافتن بر محیط زندگی، به ویژه توانایی در غلبه بر فقر و بدبختی، آزادی از قید محدودیت ها و مواردی از این دست است.

به طور عمومی، این رویکرد بر اولویت داشتن منافع فرد نسبت به جامعه تأکید می کند و تمایل به درگیر شدن در حفظ آزادی فردی و رها کردن فرد از مشکلاتی است که در شرایط آزادی بدون محدودیت برای خود پدید می آیندگرسون، در مقابل، رویکرد استعلایی بر مکمل بودن علاقه فردی و کارکرد اجتماعی تأکید می کند. در این رویکرد بر اهمیت وفاداری و دیگر شکل های همبستگی تأکید می شود، و منفعت اجتماعی، خیر عمومی و همچنین اولویت داشتن جامعه نسبت به فرد مورد توجه قرار می گیرد. در رویکرد فردگرایانه، کیفیت زندگی از طریق سنجش میزان موفقیت فرد در برآورده ساختن نیازهایش علی رغم وجود محدودیت های مختلف بررسی می شود.

مکتب اندیشه سیاسی لیبرالیسم که نظریه سیاسی آمریکا بر مبنای آن شکل گرفت مثال اولیه چنین رهیافتی است، حقوق غیرقابل اغماض انسان بر اساس این رویکرد عبارتند از؛ حق زندگی کردن، آزاد بودن و تعقیب خوشحالی. از نظریه پردازان بزرگ این رهیافت نیز می توان به لاک، جفرسون و آدام اسمیت اشاره کرد که مفهوم کیفیت زندگی را مستقیماً بر مبنای پیش فرض برتر بودن دستاوردهای انفرادی نسبت به تعهدات اجتماعی تعریف کردند. مفهوم کیفیت زندگی در رویکرد استعلایی که در نقطه مقابل رویکرد فردگرایانه قرار می گیرد همواره با سنجش میزان حفظ موقعیت فردی در نظم اجتماعی وسیع تر تعریف می شود. طبق نظر گرسون، تأکید رویکرد استعلایی همیشه روی ماهیت نظم اجتماعی است.

به عبارت دیگر تا جایی که نظم جامعه وسیع تر به طرز مناسبی تثبیت و حفظ شود، کیفیت زندگی اعضای ان جامعه در سطح بالایی قرار دارد. در این دیدگاه از اعضای جامعه انتظار می رود که تا جایی که در توان دارند برای سودرسانی به جامعه تلاش کنند و رضایت خود را در خدمت رسانی به خیر عمومی جستجو کنند.

گرسون در نتیجه گیری خود ضمن تأکید بر این مطلب که هیچکدام از رویکردهای فوق بخاطر تأکید یک عاملی ( فرد یا جامعه) قادر به ارائه تعریف کاملی از کیفیت زندگی نیستد، رهیافت سومی را پیشنهاد می کند که در آن افراد و جامعه یکدیگر را از طریق یک فرایند پیوسته مذاکره بازتولید می کنند، چنین رهیافتی در نظریه گرسون منجر به تعریف کیفیت زندگی بر اساس پیامدها و نتایج این مذاکرات می شود. به اعتقاد وی، مسأله کیفیت زندگی مربوط می شود به تعریف اینکه چه معیارهایی برای التزام به سازمان اجتماعی باید به کار گرفته شوند و در مقابل، چگونه نیازهای افراد در راستای این معیارها برآورده شوند.

بنابراین، مسأله کیفیت زندگی در نظر او بر می گردد به مدیریت بهینه منابع و محدودیت ها. ب- رویکردهای روانشناسانه در دیدگاه های روانشناختی انسانها دارای نیازهای مادی و غیرمادی زیادی هستند و این نیازها ممکن است به شیوه های مختلفی ارضاء شوند. زمانی که نیازهای انسان برآورده نشود احساس سعادت وی تا حد زیادی کاهش می یابد. در روانشناسی اجتماعی، کیفیت زندگی به کلیتی از نیازهای انسان بستگی دارد که باید ارضاء شوند؛ نیازهای قوی یا ضعیف، خوب یا بد، مثبت یا منفی اگر برآورده شوند کیفیت زندگی انسان افزایش می یابد. برای مثال، در دیدگاه پدیده شناسی زیلر(1974)،

کیفیت زندگی با ارزیابی خود در ارتباط است. و این ارزیابی نیز به نوبه خود به کنش متقابل فرد با دیگری مهم بستگی دارد. در کنش های متقابل مثبت با دیگران، نتیجه کلیدی و تأثیرگذار بر کیفیت زندگی همانا احترام به خود است که در نزد افراد افزایش می یابد. چرا که افراد اجتماعی و اهل معاشرت احترام به خود بالایی دارند اما اشخاص از خود بیگانه معمولاً در انزوا به سر می برند و از احترام به خود پائینی برخوردار هستند. به اعتقاد زیلر، احترام به خود نوعی احساس است که از طریق بررسی حالت هایی مثل خوشحالی یا رضایت نمی توان آنرا مورد سنجش قرار داد( این همان فسمت پدیده شناختی نظریه وی است).

با این وجود، او عنوان می کند که میزان احترام به خود یک فرد را می توان از طریق عملکرد وی در آزمون های غیرکلامی مورد بررسی قرار داد(این قسمت علمی نظریه اوست). بنابراین در نظریه زیلر کیفیت زندگی مستقیماً با میزان احترام به خود فرد بستگی دارد. به طور خلاصه، اگر فرد احترام زیادی برای خود قائل باشد از کیفیت زندگی بالایی هم برخوردار می شود و برعکس.( به نقل از شاسلر و فیشر،1985)

ادامه دارد ...